توضيحات : ( 1 ) ) - در ساير نسخه ها : " عرضي " 0 ( 2 ) - در ساير نسخه ها : " عرضي " 0 ( 1 / 47 ) ( 3 ) - " كا " و " مر " : " هرگز گوهر آب " 0 ( 4 ) - " مر " : " خاصه و خاصيت " 0 ( 5 ) - " كا " : " بپزند " 0 ( 6 ) - استسقاء يا استسقاء بطن [ استسقاء زقي ] - Dropsy of the belly ( Ascite شليمر ) ، كه استسقاء معمولي ( آب جمع شدن بين دو پرده صفاق ) كه در موقع لمس ، صدا مىكند . دانست كه كلمه استسقاء كه عموما در طب استعمال مىگرديده همان آوردن شكم است . اما استسقاهاي ديگرى در اصطلاح طب قديم آورده شده به مانند : استسقاي دماغي مولودي يا ام الصبيان Hydrometra , Hydrocephalus of the new born و استسقاي رحم Hydrometra و استسقاي غشاء خارجي قلب D . of the pericacrdium و استسقاي مقله Drospy of the eye و استسقاي تخمدان Drospy of the ovarium - و استسقاي صدري Drospy of the chest و استسقاي نخاع Drospy of the spina و استسقاء خصيه باد خصيه Drospy of scrotum و استسقاء ريه Oedema of the lungs و استسقاء لحمي Oedesma و استسقاء لحمي جفن Palpebral oedema و استسقاي لحمي عام Anasarca و استسقاء طبلي Tympanite كه در موقع لمس شكم صداي طبل مىدهد معادل‌هاى استسقاء از شليمر است ) 0 آسيت ، استسقاء - Ascites ( 7 ) - فالج ، استرخاء Palsy , Paralysis 0 كلمه فالج و كلمه فلج عموما به يك معني در عرف استعمال مىگردد ، بيشتر فلج مستعمل است . فلج ، فالج ، استرخاء - Paralysis ( 8 ) - " كا " : " و در آفتاب نهند يا به آتش بيزند فايده آب دريا دهد " 0 ( 9 ) - مطالب داخل قلاب در نسخه اساس كار ، در اثر سهو ناسخ ، نيامده است لذا از نسخه‌هاى ديگر استفاده شد . ( 10 ) - " استار " به لغت يوناني عدد چهار را گويند و وزنه اي كه معادل است با چهار مثقال و نصف مثقال و يا شش درم و نيم . جمع آن اساتير ( ناظم الاطباء ) 0 ( 11 ) - صره [ به ضم صاد و شد راء ] هميان درهم و مانند آن ، كيسه سيم و زر 000 ( معين ) ، صره Purse silver or Gold ( Mony آريانپور ) 0 هميان ، صره - Mony ( 1 / 48 ) ( 12 ) - مطالب داخل قلاب فقط در نسخه " كا " آمده است . ( 13 ) - در باب آبها كه در اين مبحث آمده است ، قدما اطلاع نسبتا ممتع از انواع و اقسام آبها داشتند . گرگاني نيز از آن دسته از پزشكان سلف است كه در باب آبها بسيار مطلع بوده و خواص آنها را گفته است . رازي قبل از گرگاني از پزشكاني است كه در باب خواص آبها سخن گفته است . وى ( رازي ( در " فصل سوم منافع الاغذيه و دفع مضارها " شانزده نوع آب ذكر كرده است ، بدين شكل : آب قنات جاري ، آب رودخانه ، آب جوشيده ، آب مقطر ، آب باران ، آبهاي پست ، آب قابض ( گس ( ، آب شور ، آب گوگردى ، آب معدني ، آب آهن دار ، آب رصاصي ، آب طلادار و نقره دار ، آب تيره ( كدر ) ، آب منتن ( بدبو ) ، آب آجامي ( آب باتلاق ) نقل از ترجمه منافع الاغذيه و دفع مضارها ) .